VOS - 10.000 tỷ mua tàu - Đầu tiên, tiền đâu?

Huong Thao Ngo

BCTC Quý 4/2025 của VOS đã ra, rất nhiều câu chuyện thú vị được kể.

1. Đội tàu

Đầu tiên, phải nói tới cơ cấu tài sản của doanh nghiệp này. Sau khi tái cơ cấu và có một vài năm chuẩn bị, doanh nghiệp đang tăng nợ vay và đầu tư mạnh mẽ vào đội tàu. Hiện VOS sở hữu 17 tàu gồm 3 loại là tàu hàng khô, tàu hoá chất/tàu dầu và tàu container:

Điểm khác biệt của VOS và các doanh nghiệp vận tải biển trên sàn là VOS tập trung vào tàu hàng khô thay vì tàu dầu và tàu container, thực chất đây có thể được coi là đánh vào phân khúc có “giá trị thấp hơn” và cũng là “duyên phận” tới với ngành bán than - loại hàng hoá được vận chuyển bằng tàu hàng khô.

Hiện các tàu hàng khô của VOS đều thuộc loại cỡ nhỏ-trung bình, đây cũng là lí do khiến doanh thu của VOS không tăng tương đồng với BDI do chỉ số BDI được đóng góp phần nhiều từ các tàu cỡ lớn hơn. VOS vận hành các tàu nhỏ cho nhu cầu nội địa + ĐNA, thu giá spot, lâu lâu cũng có tàu chạy hợp đồng định hạn (TC) ngắn; còn các tàu lớn chủ yếu chạy tuyến Châu Á, Nam Mỹ, Tây Phi theo TC dài hơn.

Trong 2025, với mục tiêu trẻ hoá đội tàu, VOS đã thực hiện nhận 8 tàu mới theo cả hình thức mua và đi thuê: 6 tàu hàng khô và 2 tàu dầu; và bán đi 2 tàu cũ trong Q3, Q4. Đây là năm mua bán nhộn nhịp nhất kể từ 2012, trong tình trạng các tàu cũ đã vận hành được xấp xỉ 10-20 năm và dần dẫn đến chi phí cao hơn.

2. Biến chuyển trong hoạt động kinh doanh

Quý này, doanh thu sụt giảm, tuy nhiên lại một cục lợi nhuận đột biến từ bán tàu cũ, câu chuyện quen thuộc trong 2 năm trở lại đây.

Trong thuyết minh có chia làm doanh thu tới từ bán hàng và cung cấp dịch vụ. Trong đó, bán hàng là bán than thương mại, còn cung cấp dịch vụ là mảng vận tải biển.

2025 không phải một năm thuận lợi với nhiều gói thầu được giá cho ngành than nên KQKD mảng này sụt giảm, chủ yếu đóng góp vào doanh thu vẫn là mảng cốt lõi. Theo như thông tin trên hệ thống đấu thầu mạng quốc gia, VOS tham gia vào 2 gói thầu cuối 2025 bao gồm 03NH-DH3&DH3MR-2025 và 04NH-DH3&DH3MR-2025 cung cấp than nhập khẩu phục vụ vận hành thương mại NMNĐ Duyên Hải. Tới thời điểm viết bài là 31/1/2026 thì gói thầu 03 đã trượt, còn 04 vẫn chưa có kết quả.

Còn hoạt động kinh doanh chính - vận tải biển luôn có biên lợi nhuận thấp, tuy nhiên điểm đặc biệt là VOS lựa chọn phương pháp khấu hao nhanh nên đôi khi có thể còn dẫn tới lỗ.

Hiện tại, lợi nhuận của VOS gần đây chủ yếu vẫn tới từ bán tàu cũ.

3. Đội tàu 10,000 tỷ

Kế hoạch rất tham vọng, và doanh nghiệp có hành động. Các tàu được VOS bán đi đã hết khấu hao nên giá vốn ghi nhận bằng 0, và vốn đã ưa thích khấu hao nhanh nên những tàu mới về sẽ gặp chi phí khá lớn trong thời gian đầu.

Ngoài ra, những năm tiếp theo khả năng doanh nghiệp sẽ tiếp tục cơ cấu đội tàu. Câu hỏi đặt ra là tiền đâu để doanh nghiệp tiếp tục? Quan điểm chủ quan của người viết bài là vẫn tiếp tục đến từ vốn nợ, và thực tế doanh nghiệp cũng tăng mạnh nợ sau quá trình tái cấu trúc.

Vậy tại sao không phải từ nguồn vốn chủ?

(1) Quỹ đầu tư phát triển doanh nghiệp đã trích ra vẫn chưa lớn

(2) Doanh nghiệp đã rất lâu không tăng vốn

(3) Phát hành cổ phiếu mới phải được sự chấp thuận của CĐL - MVN (Vinalines) - 51%. Với cơ cấu tài chính hiện tại của MVN, việc chi tiền thêm là khó. Giờ nếu có cổ đông chiến lược mới tham gia với sự đồng ý pha loãng tỷ lệ sở hữu thì câu chuyện mới có thể thay đổi.

4. Quan điểm về tương lai của VOS

Về nội tại, chắc chắn có sự thay đổi tích cực vì những gì doanh nghiệp đang cố gắng, nhưng trong ngắn hạn với chi phí khấu hao tàu mới lớn, chi phí tài chính tăng, mọi thứ sẽ chưa quá rõ ràng.

Còn về giá cổ phiếu, VOS vẫn nằm trong nhóm cổ phiếu chu kỳ nên sóng ngành, các biến động về giá cước vận tải và chi phí nhiên liệu mới là catalysts chính để thúc đẩy giá.

Đôi khi, định giá rẻ là thứ quan trọng, nhưng thời điểm tham gia còn thiết yếu hơn.